“Hamburg Barikatları” kitabını okuyanlar bilir, Yazar Larissa Reissner tarafından yazılan röportaj, günlük tarzında bir kitaptır. Hani konusu, Almanya’nın ekonomik kriz içerisinde çırpındığı mezkûr devirde bir taraftan yükselen faşist, diğer taraftan komünist hareketin karşılıklı mevzilenmeleri olan kitaptır. Almanya Komünist Partisinin “kriz ve kâbus senesi” diye tanımladığı tam teşekküllü alt üst oluşta tüm ülke genelinde iktidarı ele geçirme plan ve çalışmaları yapılmaktadır. Ülke genelinde gerçekleştirilecek bir ayaklanma ile iktidar ele alınacaktır. Lakin iletişim eksikliği mi yoksa bilemediğimiz başka sebepler mi etkili olur Hamburg dışında girişim Parti tarafından ertelenmiştir. Hamburg ise alınan erteleme kararından bihaber, olan bitenden habersiz harekâta geçer lakin tek bir yerde gerçekleşen bu hareket “Weimar Cumhuriyeti” ordu ve polis güçleri karşısında mücadeleyi kaybeder. İşte bu kanlı ve acımasız mücadelenin içinden yazılır tüm bu şahitlikleri yazarın. Açlık, kıtlık ve derin sefaletin içindeki Almanya’da Alman Burjuvazisinin teşkilatı meşhur “Thule Cemiyetinin” delaletiyle Hitler faşizmi doludizgin iktidara koşmaya hazırlanır… Vasat çok ehven… Esasen Komünizmin en mümbit toprağı da bu açlık, sefalet ve kıtlık ortamıdır. Lakin kime niyet kime kısmet. Bu gaz ile meşhur Münih Birahanesi darbesine kadar faşizmin liderlik tercihi pekiştirilmiştir.
1918 yazında Bolşevik iktidarı, doğudan hızla ilerleyen Beyaz Ordu birlikleri ve Çekoslovak Lejyonu’nun kıskacı altındadır, stratejik Kazan kenti düşmüş, Çarlık altın rezervlerinin büyük kısmı Beyaz Ordunun eline geçmiş ve Rusya’nın can damarı olan Volga Nehri üzerindeki hâkimiyet pamuk ipliğine bağlanmıştı. Volga kaybedilirse, Moskova ve Petrograd’ın tahıl ve yakıt ikmali tamamen kesilecek ve genç Sovyet Cumhuriyeti açlık ve kuşatma altında boğulacaktı, Beyaz Ordunun plan ve hesabı budur. İşte bu kritik dönemeçte, Volga’nın yukarı mecrasında yer alan Nizhny Novgorod, hayati bir askeri üsse ve lojistik kaleye dönüşür.
Nizhny Novgorod’un ünlü tersanelerinde ve limanlarında ise hummalı bir seferberlik vardı. Tarih boyunca Rus nehir taşımacılığının merkezi olan bu kentte, sıradan yolcu vapurları, römorkörler ve yük mavnaları kalın zırhlı plakalara büründürülüyor, güvertelerine ağır toplar yerleştiriliyordu. Tarihi “Volga Askeri Filosu” tam olarak burada, Nizhny Novgorod’un puslu sabahlarında, Kremlin’in kırmızı duvarlarının gölgesindeki tersanelerden yükselen çekiç sesleriyle yankılanan rıhtımlarında doğar. İşte bu zırha büründürülmüş gemilerden biri de, “Geroy”, bugün Chkalov Merdivenlerinin Volga Nehrine eriştiği noktada, unutulmamak adına adeta ben buradayım demektedir.
Larissa Reissner ise bu kentin tarihinde geçici bir yolcu değil, onun en zorlu günlerinde nehrin sularına karışan kalıcı bir iz bıraktı. Henüz genç yaşlarında iken hastalık sebebiyle Moskova’da hayata veda ettiğinde, arkasında hem yaşamı hem de eserleriyle efsaneleşmiş bir miras bıraktı. Boris Pasternak’ın ünlü romanı Doktor Jivago’daki Lara karakterine ilham veren isimlerden biri olduğu sıklıkla dile getirilen Larissa, kısa ömrüne sığdırdığı cesaret ve edebi zarafetle hafızalara kazındı.
Larissa
Reissner ve Nizhny Novgorod’un hikâyesi; kadim bir kentin taş duvarları ile bir
yazarın sarsılmaz idealizminin nasıl iç içe geçebileceğinin en canlı kanıtı
oluşturmaktadır bence. Volga nehrinin suları bugün de sakin ve görkemli bir
biçimde akmaya devam ederken, kıyılarındaki tarihi rıhtımlarda bir zamanlar hem
kılıcı hem de kalemi aynı ustalıkla kuşanan o genç kadının yankısını taşımayı
sürdürüyor. Bir başka yazımda Maksim Gorki’nin henüz öğrendiğim yanları ile başlıca
eserlerini kaleme aldığı Nizhny Govgorod’un yoksul mahalleleri, Volga kıyıları,
şehrin sokakları ve dahi yoksul tersane işçilerinin hayatlarını gözlemlediği liman
ve çevresini yazmaya çalışacağım.











